Lưu trữ

Posts Tagged ‘Hội nghị Shangri-la’

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: Việt Nam khẳng định chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa

01/06/2013 2 comments

Ngay sau khi kết thúc bài phát biểu dẫn đề quan trọng tại Lễ khai mạc Đối thoại Shangri-La lần thứ 12 diễn ra tối 31-5 tại Singapore, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã trả lời các câu hỏi của các đại biểu nhiều nước tham dự Đối thoại.

Xem bài liên quan Đối thoại Shangri-La 2013

Ông Christian Le Miere, học giả cao cấp về Hải quân và an ninh hàng hải- Viện nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (IISS) của Vương quốc Anh nêu câu hỏi: “Trong bài phát biểu, ngài Thủ tướng đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của tuân thủ luật pháp quốc tế ở Biển Đông. Như vậy có nghĩa là Việt Nam đồng ý với việc Philippines kiện Trung Quốc ra Tòa án quốc tế về Luật biển?”.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trả lời các câu hỏi của học giả quốc tế tại Đối thoại Shangri-La

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trả lời các câu hỏi của học giả quốc tế tại Đối thoại Shangri-La

 

Read more…

Cam Ranh trong quan hệ Việt – Mỹ

Defense – Update mới đây đăng tải một bài viết của tác gải Richard Dudley đánh giá về chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta.

Nội dung bài viết tập trung chủ yếu vào hy vọng của Mỹ về việc Việt Nam mở cửa cảng Cam Ranh cho các tàu quân sự cũng như những “e ngại” của Việt Nam về vấn đề này. Bài viết có tiêu đề: “Vịnh Cam Ranh là món quà hay cái giá của vũ khí sát thương?”.

Dưới đây là nội dung bài viết.

Chỉ một ngày sau khi bài phát biểu tại Hội nghị an ninh quốc tế Shangri-La ở Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta đã có mặt và đứng trên boong tàu USNS Richard E, Byrd (T-KAE-4), một tàu vận tải của Hải quân Mỹ và nhìn ra Vịnh Cam Ranh của Việt Nam. Ông Panetta là lãnh đạo cấp cao đầu tiên của Mỹ thăm cảng Cam Ranh của Việt Nam kể từ sau năm 1975.

Trong chuyến công du Thái Bình Dương trong 8 ngày, ông Panetta đã đến Việt Nam thảo luận với các lãnh đạo ở đây và giải thích kế hoạch củng cố sự hiện diện của Hải quân Mỹ trong khu vực và mở rộng mối quan hệ hợp tác quân sự, ngoại giao với Việt Nam.

Bộ trưởng Panetta thể hiện cam kết của Mỹ trong việc đảm bảo tự do hàng hải thông qua các tuyến đường biển trong khu vực dựa trên luật pháp quốc tế.
Kế hoạch của chính quyền Obama là tổ chức lại các lực lượng vũ trang ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, gồm những nỗ lực hỗ trợ các quốc gia trong cả hai khu vực này tăng cường khả năng quân sự để đảm bảo khả năng tự bảo vệ mình. Từ trên boog tàu USNS Byrd, Bộ trưởng Quốc phòng Panetta tuyên bố: “Điều này là rất quan trọng mà chúng tôi có thể làm để bảo vệ tự do hàng hải cho tất cả các quốc gia ở Biển Đông và những nơi khác”.

Dù ông Panetta không hề đề cập đến Trung Quốc khi ở Cam Ranh, nhưng chuyến thăm Việt Nam của ông hẳn sẽ là một tín hiệu gửi tới các nhà lãnh đạo Trung Quốc về lợi ích của Mỹ ở Biển Đông.

Việc gia tăng sức manh quân sự và điệu bộ hung hăng của Trung Quốc đã làm dấy lên những mối lo ngại cho cả Mỹ và Việt Nam. Trong đó, Trung quốc đại diện cho mối đe dọa nghiêm trọng.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm cảng Cam Ranh của Việt Nam.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm cảng Cam Ranh của Việt Nam.

Quan hệ giữa Việt – Mỹ đã trải qua một ngã rẽ bất ngờ trong 2 năm qua, trong đó, vẫn còn một số vấn đề nhạy cảm có khả năng chậm tiến triển hợp tác giữa 2 cựu thù.

Theo một số nguồn tin giấu tên, các nhà lãnh đạo Việt Nam dù chào đón sự gia tăng hiện diện của Hải quân Mỹ trên Thái Bình Dương, nhưng cũng luôn “in dấu” bên trong e ngại dai dẳng rằng, Mỹ có thể cố gắng can thiệp vào các vấn đề trong nước hoặc có thể cố gắng định hình các mối quan hệ quốc tế của Việt Nam theo cách thức không phù hợp với chính sách của Việt Nam. Các nhà lãnh đạo Việt Nam cũng bắt buộc phải xem xét khả năng cải thiện mối quan hệ Việt – Mỹ quá nhanh có thể dẫn đến một phản ứng không mong muốn từ Trung Quốc.

Mỹ và Việt Nam đã đồng ý bình thường hóa quan hệ ngoại giao cách đây 17 năm, và cuối năm 2010, hai nước đã ký Biên bản ghi nhớ (MOU) cam kết hợp tác trong các vấn đề quốc phòng, gồm các hoạt động tìm kiếm nhân đạo, hoạt động cứu hộ và an ninh hàng hải.

Giờ đây, Mỹ tiếp tục mong muốn mở rộng việc hợp tác cần thiết cho các phương tiện thích hợp để tổ chức một sự gia tăng hiện diện quân sự Mỹ chở nên quan trọng hơn.

Mỹ sẽ không thiết lập căn cứ thường trực để hỗ trợ bổ sung các lực lượng, do đó không chỉ làm giảm nguy cơ các căn cứ cố định bị tấn công mà còn giảm được sự phản đối của các chính trị gia trong khu vực.
Hiện nay, các tàu chiến Mỹ chưa có quyền vào Quân cảng Cam Ranh, trong khi các tàu khác của họ đã tận dụng được lợi thế của những điều kiện thuận lợi trong vịnh.

USNS Byrd là một trong những tàu của Hải quân Mỹ với đội ngũ phục vụ chủ yếu là dân sự, đã được Việt Nam cho phép vào Vịnh Cam Ranh và cảng Đà Nẵng. Từ năm 2003, đã có hơn 20 tàu của Hải quân Mỹ thăm các cảng Việt Nam, trong đó phần nhiều là các tàu dân sự.

Trong suốt cuộc chiến tranh Việt Nam, Vịnh Cam Ranh được Hải quân Mỹ sử dụng như một cảng nước sâu. Dù ông Panetta không thẳng thắn đề cập tới việc mong muốn được sử dụng cảng, nhưng rõ ràng, chuyến thăm của ông nhằm mục đích chính là thuyết phục giới lãnh đạo Việt Nam mở của vịnh để cho các tàu chiến Mỹ được vào bên trong.

Bộ trưởng Panetta nói rằng, Mỹ hy vọng “làm việc với các đối tác của chúng tôi như Việt Nam để có thể sử dụng bến cảng như thế này khi chúng tôi di chuyển tàu chiến từ các cảng bên bờ biển phía Tây tới các cơ sở trên Thái Bình Dương”. Ông cũng đã đi thẳng vào vấn đề, việc cho phép các tàu chiến Mỹ vào Vịnh Cam Ranh “là chìa khóa quan trọng của mối quan hệ này (với Việt Nam) và chúng ta thấy một tiềm năng to lớn cho tương lai”.

Với việc Việc Nam phát triển Vịnh Cam Ranh thành một cảng thương mại quốc tế, Mỹ hy vọng thuyết phục được các nhà lãnh đạo Việt Nam cho phép quân đội của họ được tiếp cận cảng, và sẽ thúc đẩy lợi nhuận về mặt kinh tế. Trong thời điểm, cảng Cam Ranh của Việt Nam sẽ đóng góp vào thành công trong kế hoạch tăng cường hiện diện của Mỹ trong khu vực.

Trong một cuộc họp báo với Bộ trưởng Panetta, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam, Đại tướng Phùng Quang Thanh kêu gọi Mỹ gỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam, Bộ trưởng Thanh nói rằng, việc gỡ bỏ lệnh cấm “sẽ giúp huy động đầy đủ các mối quan hệ giữa hai nước”. Trong khi đó, ông Panetta nói trong chuyến thăm Việt Nam rằng “sẽ làm bất cứ điều gì để có thể tăng cường mối quan hệ quốc phòng giữa hai nước”.

Bộ trưởng Phùng Quang Thanh nói rằng, một khi lệnh cấm bán vũ khí sát thương được gỡ bỏ, Việt Nam muốn mua một số thiết bị quân sự của Mỹ để sửa chữa và tân trang vũ khí mà Việt Nam đã thu được sau cuộc chiến năm 1975.

Bộ trưởng Thanh nói thêm, Việt Nam quan tâm đến việc mua “một số loại vũ khí nhất định phục vụ cho quá trình hiện đại hóa quân đội”. Tuy nhiên, bất kỳ quyết định nào để mua thêm vũ khí sẽ còn tùy thuộc vào nhu cầu riêng và những ràng buộc tài chính.

Singapore sẽ trở thành trọng tài xử tranh chấp biển Đông?

Bắc Kinh và Washington đều phải thừa nhận, với tư cách trung lập, không có tranh chấp, và hầu như cũng không có mâu thuẫn trực tiếp với các bên tranh chấp nên có khả năng Singapore dễ được các bên chấp nhận hơn.

Trong bài diễn văn khai mạc Hội nghị trọng tài thương mại quốc tế (ICCA) lần thứ 21 tổ chức tại Singapore ngày 10/6, Thủ tướng nước chủ nhà, ông Lý Hiển Long cho biết, Singapore đã đạt được những thành tích rõ rệt trong lĩnh vực phát triển và mở cửa dịch vụ pháp lý, mục tiêu tiếp theo của quốc đảo này là nỗ lực trở thành trung tâm trọng tài quốc tế.

Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đánh chiêng khai mạc hội nghị ICCA 2012 dưới sự chứng kiến của Chủ tịch ICCA, giáo sư Jan Poulsson và Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế Singapore, giáo sư Michael Pryles

Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đánh chiêng khai mạc hội nghị ICCA 2012 dưới sự chứng kiến của Chủ tịch ICCA, giáo sư Jan Poulsson và Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế Singapore, giáo sư Michael Pryles

Hội nghị trọng tài thương mại quốc tế lần đầu tiên được tổ chức ở một quốc gia Nam Á, quy tụ hơn 1000 đại biểu đến từ 59 quốc gia. Ông Lý Hiển Long nhận định, việc lựa chọn Singapore làm địa điểm đăng cai hội nghị thể hiện sự khẳng định của cộng đồng đối với vai trò của Singapore trong lĩnh vực này.

“Singapore có ưu thế về mặt địa lý để trở thành một trung tâm trọng tài quốc tế”, ông Lý Hiển Long nhấn mạnh, “vì bất cứ công ty nào đều muốn tìm một địa điểm trung gian trung lập, không nhất định phải là nơi đứng chân của doanh nghiệp đó hoặc quốc gia đặt ra các quy định pháp luật”.

Ngoài ra, lợi thế thứ 2 của quốc đảo Singapore được Thủ tướng Lý Hiển Long phân tích chính là nền tư pháp Singapore. Ông chỉ ra, tòa án Singapore ủng hộ trình tự công tác trọng tài quốc tế, đồng thời chấp nhận sự phán quyết của các tòa án trọng tài giúp tranh chấp nhanh chóng được giải quyết.

Ông Lý Hiển Long phát biểu trong phiên khai mạc hội nghị ICCA 2012 với trọng tâm xây dựng Singapore thành một trung tâm trọng tài quốc tế

Ông Lý Hiển Long phát biểu trong phiên khai mạc hội nghị ICCA 2012 với trọng tâm xây dựng Singapore thành một trung tâm trọng tài quốc tế

Mặt khác sự mở cửa của Singapore cho phép các bên tranh chấp tự do lựa chọn trọng tài cho mình, đồng thời tại Singapore họ có thể áp dụng các chế tài pháp lý của bất cứ địa phương nào. Các trọng tài người nước ngoài khi tác nghiệp tại Singapore không cần cấp phép và không phải nộp thuế.

Ngoài ra, Singapore đang rất tích cực nỗ lực tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế trên nhiều phương diện để giúp quốc đảo này trở thành một trung tâm trọng tài quốc tế.

Singapore đã đầu tư xây dựng Trung tâm hòa giải tranh chấp tổng hợp quốc tế Maxwell Chambers với nhiều thiết bị hiện đại như máy phiên dịch và ghi thông tin trực tiếp.

“Một mặt Singapore phát triển các tổ chức trọng tài trong nước như Trung tâm Trọng tài quốc tế Singapore (SIAC), viện Trọng tài biển Singapore”, Thủ tướng Lý Hiển Long cho biết, “mặt khác chúng tôi đang tiếp tục hoàn thiện, đổi mới hệ thống pháp luật.”

Hiện nay các phán quyết của tòa án trọng tài Singapore được chấp hành tại 140 quốc gia trên thế giới. Chính những nỗ lực này khiến cho vị thế của Singapore ngày một nâng cao.

Tòa nhà Maxwell Chambers nơi chính phủ Singapore đầu tư rất nhiều trang thiết bị hiện đại phục vụ hoạt động của Trung tâm trọng tài quốc tế Singapore

Tòa nhà Maxwell Chambers nơi chính phủ Singapore đầu tư rất nhiều trang thiết bị hiện đại phục vụ hoạt động của Trung tâm trọng tài quốc tế Singapore

Văn phòng luật sư White & Case của Mỹ năm 2010 đã từng điều tra và cho biết, trong số các điểm trọng tài quốc tế được lựa chọn nhiều nhất, Singapore và Paris, Tokyo cùng xếp thứ 3, chỉ sau London và Geneva.

Ngoài ra, nếu xét về tổ chức trọng tài quốc tế được lựa chọn nhiều nhất thì Trung tâm Trọng tài quốc tế Singapore xếp vị trí thứ 4. Ông Lý Hiển Long cho biết, Singapore sẽ tiếp tục nỗ lực củng cố và nâng cao vị thế trung tâm trọng tài quốc tế của mình.

Nhà lãnh đạo này khẳng định: “Dịch vụ pháp lý, bản thân nó cũng là một cơ hội kinh tế chứ không chỉ đơn thuần là một sự hỗ trợ đối với các ngành công nghiệp khác”, ngoài ra ông cho biết, “Chúng tôi hy vọng rằng các tổ chức pháp lý (trọng tài) của Singapore không chỉ cung cấp dịch vụ pháp lý cho 3 triệu dân Singapore, mà còn phục vụ các công ty trong khu vực, thậm chí vươn ra châu Á và toàn thế giới”.

Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long được dư luận giới quan sát đánh giá rất cao về tư duy, tầm nhìn chiến lược dài hạn, đón đầu xu thế

Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long được dư luận giới quan sát đánh giá rất cao về tư duy, tầm nhìn chiến lược dài hạn, đón đầu xu thế

Ngay từ 10 năm trước Singapore đã mở cửa dịch vụ pháp lý bằng việc đề ra kế hoạch thành lập Vụ luật sư chuẩn (Joint Law Venture) phù hợp yêu cầu của Liên minh luật pháp (Formal Law Alliance).

Chỉ vài năm trước đây, Singapore tiếp tục đưa ra kế hoạch thành lập Trung tâm sự vụ pháp lý chuẩn quốc tế (Qualifying Foreign Law Practice) để cho phép các phòng Sự vụ luật sư nước ngoài có thể xử lý nhiều vụ tranh chấp thương mại hơn.

Cùng với việc đăng cai tổ chức đối thoại an ninh Shangri-La thu hút sự tham dự của các tướng lĩnh quân đội, học giả và phóng viên 28 quốc gia hồi đầu tháng 6 vừa qua, Singapore tổ chức thành công hội nghị Trọng tài thương mại quốc tế lần đầu tiên diễn ra tại Nam Á cho thấy vị thế quốc đảo này đang lên cao.

Không chỉ thành công trong việc tổ chức đối thoại Shangri-La và biến nó thành diễn đàn an ninh số một trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương hiện nay, Singapore còn nỗ lực đón đầu xu thế, phát triển thành trung tâm trọng tài quốc tế trong bối cảnh nguy cơ mâu thuẫn, xung đột lợi ích ngày càng dâng cao

Không chỉ thành công trong việc tổ chức đối thoại Shangri-La và biến nó thành diễn đàn an ninh số một trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương hiện nay, Singapore còn nỗ lực đón đầu xu thế, phát triển thành trung tâm trọng tài quốc tế trong bối cảnh nguy cơ mâu thuẫn, xung đột lợi ích ngày càng dâng cao

Chiến lược phát triển Singapore thành một trung tâm trọng tài quốc tế được Thủ tướng Lý Hiển Long đề cập thể hiện tầm nhìn đón đầu xu thế, nhạy bén với thời cuộc và hết sức tinh tường của lãnh đạo Singapore nhằm phát triển quốc đảo này thành một trung tâm của khu vực đầy năng động và biến động.

Trong bối cảnh trọng tâm nền kinh tế thế giới đang dịch chuyển về khu vực châu Á – Thái Bình Dương khiến ngay cả Mỹ cũng phải điều chỉnh chiến lược phát triển một liên minh sức mạnh mới tại khu vực này, châu Á – Thái Bình Dương đang thực sự biến đổi mau lẹ, hứa hẹn nhiều tiềm năng và cũng ẩn chứa nhiều nguy cơ về các mối xung đột lợi ích.

Nắm được xu thế ấy, Singapore với nhiều lợi thế – vị trí địa lý, cơ sở hạ tầng phát triển cao, quan điểm trung lập và hầu như không có mâu thuẫn hay “tì vết nào” trong quan hệ với các nước ASEAN cũng như khu vực châu Á – Thái Bình Dương, có thể coi đó là điều kiện lý tưởng cho vai trò trọng tài quốc tế.

Vấn đề nổi cộm hiện nay trong khu vực chính là tranh chấp chủ quyền trên biển Đông giữa 5 nước, 6 bên (Trung Quốc, Philippines, Việt Nam, Malaysia, Brunei và Đài Loan) đã và đang trở thành một điểm nóng, tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ bất ổn do những mối xung đột lợi ích cộng với những toan tính độc chiếm biển Đông của Trung Quốc ngày càng gia tăng.

Trưởng đoàn Trung Quốc dự đối thoại Shangri-La 11, trung tướng Nhiệm Hải Tuyền. Bằng việc hạ cấp độ trưởng đoàn cũng như một loạt động thái trước, trong và sau đối thoại Shangri-La, Bắc Kinh dường như đang muốn "hạ bệ" ảnh hưởng của đối thoại này nhưng đó là điều phi thực tế

Trưởng đoàn Trung Quốc dự đối thoại Shangri-La 11, trung tướng Nhiệm Hải Tuyền. Bằng việc hạ cấp độ trưởng đoàn cũng như một loạt động thái trước, trong và sau đối thoại Shangri-La, Bắc Kinh dường như đang muốn “hạ bệ” ảnh hưởng của đối thoại này nhưng đó là điều phi thực tế

Chính vì vậy, chiến lược phát triển trung tâm trọng tài quốc tế của Singapore có ý nghĩa hết sức quan trọng và thiết thực, nó không chỉ có lợi cho bản thân quốc đảo này mà ở mức độ nào đó Singapore sẽ có khả năng đóng một vai trò tích cực trong việc giải quyết các tranh chấp chủ quyền trên biển Đông.

Không phải ngẫu nhiên, và cũng không phải đợi đến thời điểm này cả Mỹ và Trung Quốc mới nhận ra vai trò, vị thế của Singapore và tìm mọi cách tác động, ảnh hưởng đến “trọng tài trung lập” này.

Trước thềm đối thoại an ninh Shangri-La 2 ngày, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN tổ chức tại Phnom-penh, Campuchia ngày 29/5, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc, ông Lương Quang Liệt đã có buổi tiếp xúc với Bộ trưởng Quốc phòng Singapore.

Ông Lương Quang Liệt đại diện chính phủ Trung Quốc "cho không" Campuchia 19 triệu USD để hiện đại hóa quân đội trong thời điểm Campuchia giữ ghế Chủ tịch luân phiên ASEAN

Ông Lương Quang Liệt đại diện chính phủ Trung Quốc “cho không” Campuchia 19 triệu USD để hiện đại hóa quân đội trong thời điểm Campuchia giữ ghế Chủ tịch luân phiên ASEAN

Trước đó ông Liệt vừa đại diện chính phủ Trung Quốc ký hiệp định viện trợ không hoàn lại 19 triệu USD cho Campuchia – nước đảm nhiệm Chủ tịch luân phiên ASEAN, ngày hôm sau ông Liệt đã nói riêng với người đồng nhiệm Singapore:

“Trung Quốc sẽ trước sau như một ủng hộ vai trò mang tính xây dựng đặc biệt mà Singapore đã phát huy trong các sự vụ của khu vực cũng như quốc tế, đồng thời (Trung Quốc) cũng hy vọng phía Singapore ủng hộ Trung Quốc trong những vấn đề liên quan đến lợi ích to lớn của Trung Quốc”.

Kế đó, khi gặp Bộ trưởng Quốc phòng Philippines, ông Lương Quang Liệt đổ lỗi hoàn toàn cho Philippines về vụ căng thẳng bãi cạn Scarborough. Ngoài ra, ông có 45 phút tuyên bố quan điểm phản đối đưa tranh chấp biển Đông (khu vực Trường Sa) ra trọng tài quốc tế, phản đối đàm phán đa phương và can dự của bên thứ 3 với các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN.

Ông Lương Quang Liệt bắt tay người đồng cấp Singapore, Bộ trưởng Ng Eng Hen khi ông tham dự đối thoại Shangri-La năm 2011

Ông Lương Quang Liệt bắt tay người đồng cấp Singapore, Bộ trưởng Ng Eng Hen khi ông tham dự đối thoại Shangri-La năm 2011

Ông chủ Lầu Năm Góc đề cập đến việc tăng cường hợp tác quốc phòng với Singapore khi gặp và làm việc với Bộ trưởng Quốc phòng nước này, ông Ng Eng Hen bên lề đối thoại Shangri-La. Hai bên nhanh chóng đạt được thỏa thuận, Mỹ sẽ phái 4 tàu chiến tới Singapore và sử dụng cảng khẩu của nước này, chiếc đầu tiên sẽ tới Singapore trong quý 2 năm 2013.

Sau khi đồng ý với đề xuất trên của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Leon Panetta, ông Ng Eng Hen dự định sẽ sớm đi thăm Trung Quốc để thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương, đồng thời trao đổi kỹ hơn về những vấn đề đặt ra khi ông tiếp đoàn đại biểu Trung Quốc dự Shangri-La.

Từ những diễn biến mới hiện nay có thể thấy rằng Singapore đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong khu vực biển Đông mà dù muốn hay không, Bắc Kinh và Washington đều phải thừa nhận, với tư cách trung lập, không có tranh chấp, và hầu như cũng không có mâu thuẫn trực tiếp với các bên tranh chấp nên có khả năng Singapore dễ được các bên chấp nhận hơn.

Căng thẳng Scarborough đã khiến nông dân và ngành công nghiệp xuất khẩu nông sản Philippines điêu đứng vì những biện pháp hạn chế (thực tế là cấm) nhập khẩu của Trung Quốc. Một tổ chức trọng tài quốc tế đứng ra giải quyết là điều cần thiết trong những vụ dùng thủ đoạn thương mại gây sức ép chính trị như thế này

Căng thẳng Scarborough đã khiến nông dân và ngành công nghiệp xuất khẩu nông sản Philippines điêu đứng vì những biện pháp hạn chế (thực tế là cấm) nhập khẩu của Trung Quốc. Một tổ chức trọng tài quốc tế đứng ra giải quyết là điều cần thiết trong những vụ dùng thủ đoạn thương mại gây sức ép chính trị như thế này

Quan điểm giải quyết tranh chấp biển Đông (khu vực quần đảo Trường Sa) giữa Trung Quốc với các bên khác biệt gần như đối lập, khó có thể khiến Bắc Kinh chấp nhận đưa tranh chấp ra tòa án Công ước biển Liên Hợp Quốc trong khi các bên còn lại không dại gì nghe theo Trung Quốc, đàm phán tay đôi, nên ít nhiều Singapore làm trọng tài cũng là một phương án có thể đặt ra trong trường hợp này.

Với những tổ chức trọng tài pháp lý đã có và phán quyết có hiệu lực trên 140 quốc gia hiện nay, trong tương lai không xa, Singapore hoàn toàn có khả năng trở thành trọng tài xử lý các tranh chấp trong khu vực, chí ít như tranh chấp thương mại xảy ra khi Trung Quốc tìm mọi cách hạn chế (thực tế là cấm) nhập nông sản từ Philippines nhằm gây sức ép với Manila về vụ Scarborough.

Trung Quốc ‘đáp trả nếu lợi ích bị đe dọa’

Dù Mỹ tuyên bố chiến lược quân sự mới không nhằm đe dọa Bắc Kinh, các quan chức và học giả Trung Quốc cho rằng nước này cần tăng năng lực quốc phòng để sẵn sàng “đáp trả nếu lợi quốc gia bị đe dọa”.

> Trung Quốc cảnh báo Mỹ về Biển Đông
> Mỹ sẽ điều 60% tàu hải quân đến Thái Bình Dương

Ông Nhiệm Hải Tuyền, phó giám đốc Viện Khoa học Quân sự Trung Quốc, người dẫn đầu đoàn Trung Quốc tới Đối thoại Shangri La tại Singapore, nhận xét rằng kế hoạch triển khai tàu chiến của Mỹ không phải là một sự “đe dọa nghiêm trọng” nhưng cũng không phải “không có ảnh hưởng gì”.

“Chúng tôi vẫn phải đối mặt với một tình thế rất phức tạp, đôi khi là rất khốc liệt. Chúng tôi phải chuẩn bị cho mọi tình huống. Chúng tôi có câu: Hy vọng điều tốt nhất, chuẩn bị cho điều xấu nhất”, China Daily dẫn lời trung tướng Nhiệm Hải Tuyền nói.

“Chúng tôi sẽ cải thiện các chiến lược quân sự, năng lực quốc phòng và năng lực chiến đấu của quân đội. Chúng tôi không tấn công trừ phi bị tấn công”, ông Nhiệm nói với các phóng viên tại Singapore.

“Chúng tôi có các biện pháp đáp trả một khi các lợi ích quốc gia cơ bản bị đe dọa”, ông Nhiệm nói.

Khu trục hạm tên lửa Cáp Nhĩ Tân của hải quân Trung Quốc. Ảnh: Xinhua

Khu trục hạm tên lửa Cáp Nhĩ Tân của hải quân Trung Quốc. Ảnh: Xinhua

Tuần trước, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta phát biểu tại Hội nghị An ninh châu Á lần thứ 11 tại Singapore, cho biết Mỹ dự kiến đến năm 2020 sẽ sử dụng 60% lực lượng hải quân trên Thái Bình Dương. Đây được coi là công bố cụ thể đầu tiên của Mỹ về chiến lược quân sự mới. Mỹ hiện có 285 tàu hoạt động trên toàn bộ Đại Tây dương và Thái Bình Dương.

Phát biểu của ông Panetta được đưa ra trong bối cảnh các nước tại châu Á có những tranh chấp về chủ quyền trên biển. Căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines suốt gần hai tháng qua chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trung Quốc cho rằng Mỹ có thể triển khai binh sĩ tại Philippines như đã triển khai 2.500 lính thủy đánh bộ tại Australia.

Khi được hỏi liệu sự thay đổi số lượng và tỷ lệ tàu chiến có phải là nhằm tạo mối đe dọa đối với Trung Quốc, Panetta trả lời một cách chắc chắn: “Tôi hoàn toàn phản đối cách nhìn đó”.

Tuy nhiên, các nhà phân tích Trung Quốc tỏ ra cảnh giác và cho rằng tuyên bố của ông Panetta chứng tỏ quyết tâm tái cân bằng lực lượng của Mỹ là có thật và Trung Quốc cần phải lưu tâm.

“Đó là một sự răn đe, như để nói với các cường quốc trong khu vực tránh bất cứ hành động liều lĩnh nào. Thay đổi chiến lược của Mỹ ở châu Á – Thái Bình Dương có nghĩa rằng vai trò của Mỹ trong khu vực sẽ được nâng cao, không chỉ là người tạo chính sách mà sẽ thực sự tham gia giữ gìn trật tự”, Wang Peiran, một học giả thỉnh giảng về các vấn đề an ninh tại đại học Vrije Universiteit ở Brussels, nói với China Daily.

Tuy nhiên, một chuyên gia khác lưu ý một điều là các quan chức Mỹ không nói rõ phần nào của hạm đội Đại Tây dương sẽ được bố trí lại. “Sự thay đổi có thể không thật sự lớn như Panetta nói, điều chúng ta cần xem xét là những hạng mục quân sự nào sẽ được di dời sang”, Gary Li, chuyên gia phân tích quân sự và tình báo từ London nhận xét.

“Panetta nói đến các tàu sân bay, tàu khu trục và tàu tuần dương nhưng còn tàu ngầm thì sao? Các tàu ngầm sẽ đóng tại đâu? Các tàu ngầm đóng tại Trân Châu cảng thì không ảnh hưởng nhiều bằng việc đóng tại Guam. Ngoài ra, còn phải xem xét các tàu này sẽ hoạt động như thế nao”, Li nói.

Thực tế là trong những phát biểu tại hội nghị an ninh vừa rồi, Panetta tìm cách xua tan những quan điểm cho rằng Mỹ chống lại sự trỗi dậy của Trung Quốc và nói rằng “việc hợp tác và trao đổi giữa quân đội Mỹ và Trung Quốc là rất quan trọng”.

“Đó là mối quan hệ chín muồi mà cuối cùng hai nước đã đạt được”, Panetta nói và thừa nhận sự khác biệt giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trong nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề trên Biển Đông.

Tuy có sự gia tăng lực lượng quân sự trong khu vực, nhưng dường như Mỹ không thay đổi quan điểm trung lập trong các tranh chấp của Trung Quốc với một số quốc gia láng giềng, Niu Jun, giáo sư về chính trị quốc tế của Đại học Bắc Kinh nói.

“Washington có những đồng minh thân cận ở châu Á nhưng họ cũng có thể kiềm chế các đồng minh tránh những cuộc xung đột với Trung Quốc”, ông Niu cho hay.

Năm ngoái, Mỹ đã có 172 cuộc tập trận chung với 24 quốc gia, ông Panetta cam kết sẽ tăng con số này trong những năm tới. Ngoài Australia và Philippines, Mỹ đang tìm kiếm những nước khác để thiết lập cơ sở cho các hoạt động của mình tại châu Á Thái Bình Dương. Tuy nhiên các căn cứ mới không được thiết kế để trở thành các căn cứ vĩnh viễn như trước đây.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta thăm Việt Nam

03/06/2012 1 comment

Sau lễ đón chính thức vào sáng 4/6, ông Leon Panetta sẽ hội đàm với Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh và chào xã giao Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

Ngày 3/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta bắt đầu chuyến thăm Việt Nam nhằm thắt chặt hơn nữa mối quan hệ giữa hai nước. Chuyến thăm Việt Nam của ông Panetta kéo dài tới ngày 5/6.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta

Theo kế hoạch, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Panetta sẽ ghé thăm USNS Richard E. Byrd, tàu vận tải đang được sửa chữa tại xưởng đóng tàu Cam Ranh. Đây là tàu thuộc Bộ Tư lệnh Hải vận Quân sự Mỹ. Nó vận chuyển hàng hóa tới các lực lượng quân sự Mỹ trên khắp thế giới., AP đưa tin.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Panetta cũng hy vọng chuyến thăm Việt Nam của ông sẽ góp phần thúc đẩy những nỗ lực tìm kiếm và nhận dạng di hài của binh sĩ Mỹ tử trận trong chiến tranh Việt Nam. Hiện 6 đội tìm kiếm và hai nhóm chuyên gia điều tra của Mỹ đang tìm kiếm hài cốt binh lính Mỹ tại Việt Nam.

“Mỹ cam kết lâu dài trong việc đẩy mạnh quan hệ quốc phòng song phương với Việt Nam, dựa trên sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau”, phát ngôn viên quốc phòng Mỹ nói trước chuyến thăm của bộ trưởng Panetta tới Việt Nam. “Chuyến thăm sẽ giúp chúng tôi có cơ hội được tiếp tục hợp tác dựa trên mối quan hệ trọng yếu này”.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta tại cuộc Đối thoại Shangri-La ở Singapore

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta tại cuộc Đối thoại Shangri-La ở Singapore

Trước đó, ngày 2/6, ông Panetta đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh An ninh châu Á tại Singapore. Trong Hội nghị ông đã nêu lên quan điểm của Washington đối với hàng loạt vấn đề – như chiến lược quân sự hướng về châu Á, ý tưởng về cơ chế xử lý các vấn đề khó giữa Mỹ và Trung Quốc.

Phát ngôn viên quốc phòng Mỹ nói trước chuyến thăm của Bộ trưởng Panetta tới Việt Nam: “Mỹ cam kết lâu dài trong việc đẩy mạnh quan hệ quốc phòng song phương với Việt Nam, dựa trên sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau” . “Chuyến thăm sẽ giúp chúng tôi có cơ hội được tiếp tục hợp tác dựa trên mối quan hệ trọng yếu này”. Sau Việt Nam, ông Panetta sẽ thăm Ấn Độ./.

Trung Quốc cảnh báo Mỹ về Biển Đông

03/06/2012 1 comment

Truyền thông nhà nước của Trung Quốc cảnh báo Washington về việc can thiệp vào Biển Đông, sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói sẽ đưa phần lớn hạm đội hải quân tới Thái Bình Dương cho tới năm 2020.

> Mỹ sẽ điều 60% tàu hải quân đến Thái Bình Dương

Tàu chiến đấu Littoral của Mỹ được cử tới Singapore tập trận. Đây là một trong những chiến hạm của hải quân Mỹ hoạt động tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ảnh: US Navy

Tàu chiến đấu Littoral của Mỹ được cử tới Singapore tập trận. Đây là một trong những chiến hạm của hải quân Mỹ hoạt động tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Ảnh: US Navy

“Một vài nước nên được khuyên can về việc kiềm chế để không làm dậy sóng ở đó”, hãng tin Xinhua của Trung Quốc cho hay, với ý nhắc đến Biển Đông, vùng biển thuộc Thái Bình Dương và là nơi có những tuyên bố chủ quyền chồng lấn.

Tại Biển Đông, Trung Quốc có tranh chấp chủ quyền với các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) như Việt Nam, Brunei, Malaysia và Philippines.

Hãng tin của Trung Quốc nối rằng có bên liên quan trong tranh chấp tại Biển Đông nhận được sự ủng hộ từ quan điểm mới của Mỹ, và điều này được Bắc Kinh cho rằng không có lợi cho tình hình chung.

Xinhua cũng nhấn mạnh rằng Bắc Kinh có mong muốn thực sự trong việc đưa Biển Đông trở thành một vùng biển hòa bình, hữu nghị và hợp tác. Toàn bộ những nhận định kể trên được đăng trong bài viết có tiêu đề “Không làm dậy sóng Biển Đông”.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta hôm qua thông báo tại Đối thoại Shangri-La quyết định triển khai thêm nhiều chiến hạm tới Thái Bình Dương , như một phần trong chiến lược quân sự mới có nội dung chuyển dịch dần trọng tâm sang khu vực châu Á – Thái Bình Dương .

Ông Panetta cho rằng đó là một phần của nỗ lực bền bỉ và thận trọng để nâng cao vai trò của Mỹ tại một khu vực có ý nghĩa quan trọng với tương lai của nước này. Bộ trưởng Panetta cũng cho hay sự thay đổi chiếc lược này không phải là nhằm thách thức Trung Quốc.

Mỹ sẽ điều 60% tàu hải quân đến Thái Bình Dương

02/06/2012 3 comments

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta hôm nay cho biết nhằm hiện thực hóa chiến lược hướng về châu Á, nước này sẽ điều 60% lực lượng tàu hải quân đến Thái Bình dương trong thập niên tới. 

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta phát biểu với các binh sĩ tại Hawai hôm qua. Ảnh: AFP

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta phát biểu với các binh sĩ tại Hawai hôm qua. Ảnh: AFP

Khi Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố chiến lược mới của Mỹ, chuyển trọng tâm sang khu vực châu Á Thái Bình Dương, nhiều người tự hỏi chiến lược đó sẽ được thực hiện như thế nào trong bối cảnh ngân sách quốc phòng Mỹ bị bắt giảm. Chuyến công du châu Á lần này của Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta được xem như cơ hội để Mỹ làm rõ sẽ triển khai chiến lược đó như thế nào.

Panetta phát biểu tại hội nghị an ninh châu Á sáng nay, cho biết số lượng binh sĩ Mỹ và các vũ khí công nghệ cao sẽ được tăng cường tại châu Á Thái Bình dương trong thập kỷ tới. Kế hoạch của Lầu Năm góc nhằm mở rộng sự hiện diện của Mỹ ở Đông Nam Á và xa hơn nữa sẽ được tiến hành trong sự phối hợp với các đồng minh và đối tác, chứ Mỹ không xây dựng thêm các căn cứ thường trực mới.

Thay vì xây dựng căn cứ cố định, chiến lược quân sự mới của Mỹ tại châu Á Thái Bình Dương sẽ dựa trên sự triển khai linh hoạt, vũ khí hiện đại và gia tăng tàu hải quân

Các lực lượng quân sự Mỹ, trong đó có các tàu hải quân, máy bay và binh sĩ, sẽ được triển khai tạm thời để tổ chức diễn tập và hoạt động chung với các nước đồng minh. Họ cũng được phép tiếp cận với các bến cảng, sân bay và nhiều địa điểm khác.

“Chúng tôi đang hướng đến một mối quan hệ đổi mới và sáng tạo, trong đó thực hiện các cuộc triển khai luân phiên”, ông nói.

Trong khi Washington đang vật lộn với áp lực thắt lưng buộc bụng, kế hoạch này sẽ giúp tiết kiệm chi phí hơn sử dụng các căn cứ thường trực và tránh được sự phản đối từ các nước đối tác.

Người đứng đầu quốc phòng Mỹ cho biết ông đã thảo luận về cách thực hiện chiến lược châu Á suốt chuyến thăm đến Hawaii hôm qua với chỉ huy Tư lệnh Thái Bình Dương, Chuẩn Đô đốc Samuel Locklear, chịu trách nhiệm giám sát các lực lượng trong khu vực này.

“Chúng tôi đang thử nghiệm chiến lược này ở Australia và đang phối hợp để thực hiện tiếp ở Philippines cũng như các nước khác”, ông nói. “Chúng tôi đã hiện diện mạnh mẽ ở Thái Bình Dương nhưng sẽ tiếp tục thắt chặt sự hiện diện này trong vòng 5-10 năm tới”.

Đến năm 2020, Mỹ sẽ triển khai 60% năng lực hải quân của họ tại Thái Bình Dương, và 40% tại Đại Tây Dương, thay đổi so với tỷ lệ 50:50 hiện nay. Panetta cho biết Mỹ cũng sẽ nỗ lực tăng số lượng các chuyến thăm viếng và hoạt động của hải quân tại Ấn Độ Dương.

Ông Panetta cho biết sức mạnh Mỹ ở Thái Bình Dương cũng sẽ được thúc đẩy bằng việc đầu tư vào công nghệ. Lầu Năm góc đang tích cực phát triển các chiến đấu cơ, máy bay ném bom hiện đại, các tàu chiến và hệ thống phòng thủ tên lửa.

Panetta nhắc lại quan điểm của Tổng thống Mỹ rằng chiến lược mới của Washington ở châu Á không nhằm mục đích kiểm soát sự ảnh hưởng của Trung Quốc. Ông cho rằng Trung Quốc và Mỹ, cũng như các nước khác trong khu vực chia sẻ lợi ích chung tại đây.

Ông Panetta dự kiến sẽ có bài phát biểu về chiến lược mới này vào hôm nay tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore, một hội nghị cấp cao của các bộ trưởng quốc phòng do Viện Chiến lược Quốc tế tổ chức. Sau đó, ông chủ Lầu Năm góc sẽ lên đường công du Việt Nam và Ấn Độ.

Biển Đông nóng trên bàn nghị sự ASEAN

30/05/2012 1 comment

Vấn đề biển Đông đang nóng lên trong các nghị sự khu vực, từ Hội nghị bộ trưởng quốc phòng ASEAN lần 6 (ADMM) ở Campuchia đến Đối thoại an ninh châu Á Shangri-La 11 ở Singapore.

Thủ tướng Campuchia Hunsen (trái) bắt tay Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh tại Hội nghị bộ trưởng quốc phòng ASEAN lần 6 -Ảnh: AFP

Thủ tướng Campuchia Hunsen (trái) bắt tay Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh tại Hội nghị bộ trưởng quốc phòng ASEAN lần 6 -Ảnh: AFP

Chiều 29-5, Hội nghị bộ trưởng quốc phòng ASEAN lần thứ 6 (ADMM) đưa ra tuyên bố chung tiếp tục khẳng định cam kết thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) và cùng làm việc để tiến tới thông qua Bộ quy tắc ứng xử (COC) nhằm thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực.

TTXVN dẫn lời Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh đánh giá tình hình tranh chấp biên giới lãnh thổ ở khu vực và chủ quyền trên biển Đông đang diễn biến khá phức tạp và có thể gây ra xung đột quân sự nếu các bên không nỗ lực kiềm chế.
“Vấn đề tranh chấp chủ quyền trên biển Đông là một thực tế mà chúng ta không cần né tránh vì nó xảy ra trong khu vực Đông Nam Á và tranh chấp là giữa các nước ASEAN với nhau và giữa một số nước ASEAN với quốc gia ở ngoài ASEAN” – đại tướng Phùng Quang Thanh nói.

Đại tướng Phùng Quang Thanh khẳng định các nước ASEAN phải quyết tâm duy trì môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển, để xây dựng cộng đồng chính trị – an ninh vào năm 2015. Đại tướng cho rằng các bên phải bình tĩnh, hết sức kiềm chế, tiến hành đàm phán hòa bình để giải quyết các tranh chấp trên biển bằng luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS).

Trước mắt, các bên cần thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC được ký giữa các nước ASEAN và Trung Quốc, tiến tới xây dựng COC.
“Trong quá trình đàm phán hòa bình, quan điểm của Việt Nam là những tranh chấp song phương thì hai nước đàm phán với nhau để giải quyết. Còn những tranh chấp đa phương, giữa nhiều nước, nhiều bên, phải giải quyết đa phương, nỗ lực tìm kiếm giải pháp mà các bên có thể chấp nhận được” – đại tướng Phùng Quang Thanh nói.

Trung Quốc ve vãn từng thành viên ASEAN

Giới quan sát khu vực và phương Tây cho rằng Bắc Kinh như đang chuyển hướng sang những chuyến thăm cấp cao vào thời điểm trước khi diễn ra các hội nghị có liên quan đến ASEAN và biển Đông.

Ngay trước thềm ADMM diễn ra ngày 29-5 ở Phnom Penh, Bộ trưởng quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã đến Phnom Penh mà theo lời mời của Bộ trưởng quốc phòng Campuchia Tea Banh, để “giải thích quan điểm của Bắc Kinh trong tranh chấp ở biển Đông”. Theo Phnom Penh Post, ông Lương Quang Liệt đã hứa sẽ hỗ trợ Phnom Penh gần 20 triệu USD để phục vụ quốc phòng.

Chưa đầy hai tháng trước, ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh ASEAN, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã đến thăm Campuchia, hứa sẽ tăng gấp đôi kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước lên 5 tỉ USD đến năm 2017 và loan báo các khoản viện trợ mới dành cho nước này.

Tương tự, báo Straits Times ghi nhận vài ngày trước khi diễn ra Shangri-La 11 từ ngày 1 đến 3-6, Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì sẽ thăm Singapore nhằm “thắt chặt quan hệ giữa hai nước”.

Thủy thủ tàu Quỳnh Tam Á của Trung Quốc dùng móc sắt gây hấn với tàu thăm dò USNS Impeccable (T-AGOS-23) của Mỹ ngay trên biển Đông ngày 8-3-2009 - Ảnh: Reuters

Thủy thủ tàu Quỳnh Tam Á của Trung Quốc dùng móc sắt gây hấn với tàu thăm dò USNS Impeccable (T-AGOS-23) của Mỹ ngay trên biển Đông ngày 8-3-2009 – Ảnh: Reuters

Con voi trên bàn nghị sự

Theo Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS), biển Đông sẽ là một trong những chủ đề nóng nhất lần này được bàn luận ở hội nghị Shangri-La 11. Trung Quốc, như báo Straits Times mô tả, không rầm rộ đưa “đoàn quân quốc phòng cấp cao” của họ đến dự đối thoại Shangri-La mà chỉ là những quan chức cấp trung.

Trong khi đó, Mỹ đến dự với một phái đoàn hùng hậu gồm Bộ trưởng quốc phòng Leon Panetta và chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ ở Thái Bình Dương – đô đốc Samuel Locklear, chủ tịch Hội đồng tham mưu liên quân Mỹ Martin Dempsey, thượng nghị sĩ John McCain… IISS nhận định điều này cho thấy Washington muốn thể hiện cam kết của Mỹ trong việc hỗ trợ quốc phòng cho các nước đồng minh trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương trước những căng thẳng trên biển Đông.

“Vấn đề biển Đông tại Shangri-La đang trở thành một con voi trên bàn nghị sự” – chuyên gia về Trung Quốc thuộc Quỹ Heritage (Mỹ) Thành Vũ nhận định. Giám đốc IISS ở châu Á Tim Huxley cho rằng tranh chấp biển Đông sẽ là vấn đề căng thẳng tại cuộc đối thoại Shangri-La lần này. Trung Quốc đã trở nên cứng rắn hơn trong tuyên bố chủ quyền ở các vùng biển tranh chấp với các nước trong khu vực.

“Đang có những quan ngại đại biểu các nước Đông Nam Á sẽ cùng trút giận lên các quan chức của Trung Quốc tại cuộc đối thoại này” – ông Huxley dự báo.

Sau Shangri-La 11, Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Panetta sẽ đến Việt Nam và Ấn Độ. “Tôi chắc chắn Trung Quốc sẽ theo dõi chuyến đi của ông Panetta, bởi họ cho rằng chuyến thăm tới Ấn Độ và Việt Nam này nhằm thắt chặt mối quan hệ của Mỹ với các đối tác trong khu vực. Mỹ có những lợi ích cụ thể trong việc củng cố quan hệ với các nước khu vực” – chuyên gia nghiên cứu về Trung Quốc của IISS Bonnie Glaser nhận định.

Ngoại giao không kết quả

Trong một bài viết trên trang mạng báo Liên Hiệp Buổi Sáng mới đây, học giả Trịnh Vĩnh Niên – viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Á, Đại học Quốc gia Singapore – đặt vấn đề: những năm gần đây Trung Quốc đã thông qua nhân tố kinh tế để lôi kéo các nước ASEAN không quá ngả sang phía Mỹ. Thế nhưng nỗ lực này không hề mang lại kết quả tích cực. Trung Quốc càng lôi kéo thì các nước này càng ngả sang phía Mỹ. Vì sao? Theo tác giả này, có hai nhân tố hết sức quan trọng.

Một là, trách nhiệm đối với khu vực của Trung Quốc. Trung Quốc đã không xử lý tốt vấn đề biển Đông khi cứ cho rằng vấn đề này hoàn toàn không phải do Trung Quốc, mà do các nước có tranh chấp trực tiếp với Trung Quốc trên biển Đông gây ra và Trung Quốc chỉ phản ứng thụ động.

Thế nhưng là một nước lớn trong khu vực, Trung Quốc khi xử lý vấn đề này đã không đặt nó trong lợi ích tổng thể của khu vực. Chính vì thế phản ứng của Trung Quốc không chỉ tạo ra cho những nước có liên quan trực tiếp trên biển Đông có nhiều lý do để lo ngại và ngả sang phía Mỹ, mà còn để mất sự đồng tình và ủng hộ của các nước không có liên quan đến vấn đề này.

Hai là, Trung Quốc đã coi thường sự thật là “sự trỗi dậy hòa bình” như Trung Quốc tự mô tả lại gây nên mối đe dọa cho các nước trong khu vực. Trung Quốc cần thay đổi cách làm theo chủ nghĩa song phương truyền thống chuyển sang mô hình song phương mới hiện đại, nghĩa là thảo luận vấn đề song phương trong khuôn khổ đa phương (Trung Quốc và ASEAN). Có như vậy, Trung Quốc mới giảm bớt được cảm giác lo ngại của các nước.

Biển Đông sẽ là ‘con voi’ ở Đối thoại Shangri-la

Hội nghị thượng đỉnh An ninh châu Á lần thứ 11 tại Singapore diễn ra từ 1-3/6 trong bối cảnh Mỹ hứa sẽ bảo vệ các đồng minh trước các tuyên bố bành trướng lãnh thổ của Trung Quốc.

Chuyến thăm Singapore lần này là một phần trong chuyến công du kéo dài một tuần của Bộ trưởng Panetta đến Sở chỉ huy hạm đội Thái Bình Dương, Hawaii, Việt Nam và cuối cùng là Ấn Độ.

Hội nghị Shangri-la

Hội nghị Shangri-la

Theo ông Bonnie Glaser, chuyên gia về Trung Quốc thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, “Trung Quốc cho rằng chuyến thăm tới Ấn Độ và Việt Nam này là nhằm thắt chặt mối quan hệ của Mỹ với các đối tác trong khu vực, những nước đang có mối lo chung về Trung Quốc. Mỹ có những lợi ích cụ thể trong việc củng cố thêm mối quan hệ với những nước này, vì thế tôi cho rằng chuyến thăm này chủ yếu vì vấn đề có liên quan đến Trung Quốc”.

“Vấn đề tranh chấp chủ quyền tại vùng biển Đông chắc chắn sẽ tiếp tục là chủ đề nóng tại cuộc đối thoại lần này”- Tim Huxley, giám đốc điều hành của IISS tại khu vực châu Á nói.

Có một vài người lo ngại rằng đoàn đại biểu của một số nước Đông Nam Á có thể “gây gổ” với các quan chức quân sự Trung Quốc trong Hội nghị, tuy nhiên theo Huxley, những vấn đề nhaỵ cảm đó khó có khả năng xảy ra.

Việc Trung Quốc đang tỏ ra hung hãn hơn tại những vùng biển tranh chấp thuộc khu vực biển Đông chắc chắn sẽ được đề cập đến, và khiến nhiều người quan ngại liệu Trung Quốc sẽ còn đẩy căng thẳng đi xa đến đâu để bảo vệ những vùng biển tranh chấp.

Dean Cheng, chuyên gia Trung Quốc thuộc Tổ chức Heritage nói: “Vấn đề về biển Đông sẽ là “con voi trên bàn hội nghị”. Mỹ sẽ theo dõi các thành viên thuộc đoàn Trung Quốc tham dự hội nghị. Họ là chiếc chìa khoá và kim chỉ nam cho chính sách quân sự của Bắc Kinh”.

Quân uỷ Trung ương Trung Quốc sẽ tiến hành “thay máu” vào mùa thu này khi những quan chức hiện thời đã đến tuổi nghỉ hưu.

Khó có thể nói gì tại hội nghị Shangri-la, tuy nhiên sẽ rất thú vị khi so sánh danh sách những quan chức tham dự hội nghị lần này với những người sẽ nắm quyền lãnh đạo trong Quân uỷ vào mùa thu năm nay, ông Cheng nói

Mối liên hệ giữa trục châu Á và Tiền

Trục Mỹ – châu Á có thể khiến cho món nợ 15,7 tỉ USD của Mỹ thêm trầm trọng khi nước này đang gồng mình lên để vừa đảm bảo cho một nền quốc phòng mạnh, vừa đảm bảo cho các chương trình xã hội, trả lãi, và vận hành đất nước một cách bình thường. Nhiều người cho rằng Mỹ không đủ khả năng để có thể thực hiện được lời hứa của mình với khu vực này.

“Một chiến lược mà không có nguồn lực thì chỉ là ảo tưởng”- Paul Giarra, giám đốc chương trình Chiến lược và chuyển giao toàn cầu nói. Ông cũng cảnh báo rằng liên minh trong khu vực đang ngày càng suy yếu và hầu như không còn có sự liên hệ lẫn nhau.

Không một đối tác nào của Mỹ tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương có cùng một mối nguy và một triển vọng.

Nhật Bản thì quá chú trọng đến việc bảo vệ an ninh quốc gia và phụ thuộc rất nhiều vào Mỹ. Hàn Quốc chỉ quan tâm đến mối hoạ Triều Tiên. Ấn Độ tập trung vào các vấn đề biên giới với Trung Quốc và Pakistan. Philippines thì dựa dẫm quá nhiều về kinh tế vào Mỹ.

“Chúng ta làm sao có thể có được một sách lược chung khi mà chúng ta chưa hiểu rõ đối thủ (Trung Quốc), và vì thế, chúng ta hi vọng sẽ đạt được gì?”- Giarra nói.

Về Philippines

Khoảng cách lực lượng giữa Trung Quốc và Philippines ngày càng thể hiện rõ khi Trung Quốc ngày càng điều thêm nhiều tàu đến khu vực tranh chấp.

Điều đó cho thấy việc Philippines bị bất lực trong việc bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế của mình và lý giải vì sao Philippines lại ngày càng tỏ ra dựa dẫm vào sự hỗ trợ quân sự của Mỹ.

Điều này đã làm dấy lên khả năng lực lượng quân sự Mỹ có thể sẽ quay trở lại Philippines.

Mỹ đã đóng cửa 2 căn cứ quân sự Không quân và Hải quân của mình tại đây từ hồi đầu những năm 1990.

“Việc Mỹ quay trở lại Philippines sẽ khiến cả 2 bên đều có lợi. Philippines không thể bảo vệ chủ quyền của mình tại biển Đông và buộc phải cần đến sự hỗ trợ của Mỹ”- Huxley nhận định.

Tình trạng tham nhũng đang diễn ra tràn lan trong chính phủ “dân chủ” của Philippines là một trở ngại lớn. Đó là sự dân chủ “trên bề mặt”- Huxley nói. “Thực chất đây là một quốc gia phong kiến, được dẫn dắt bởi một gia đình quyền quý”.

Theo QP

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 841 other followers